CZYM JEST TOŻSAMOŚĆ?

: 04.04.2021
POWRÓT

Podejmując refleksję nad zagadnieniem tożsamości należy uświadomić sobie na początku tych rozważań  wielowątkowość znaczeniową tego pojęcia która powoduje pewną trudność jej zdefiniowaniu. Istota tożsamości występuje w dwóch najważniejszych dla człowieka relacjach które sprowadzają się do stosunku do siebie samego oraz relacji z innymi ludźmi, a więc do zarazem do kultury i tradycji.


W kontekście pojęcia tożsamości zdefiniowanej jako wizji własnej osoby w otaczającym świecie, wyróżnia się kilka  jej rodzajów : społeczna, osobista, kulturowa, narodowa, lokalna i religijna.  I to właśnie wspólna relacja między tymi pojęciami określa nasze „jestestwo” – miejsce w danym środowisku w aspekcie rodzinnym, religijnym, narodowym czy też kulturowym  i cywilizacyjnym. Pojęciem tożsamości w XVIII w. interesował się genialny niemiecki filozof Immanuel Kant, który odwoływał się w swoich teoriach do naturalnego pochodzenia praw człowieka. Twierdził on że „człowiek jako istota ludzka może co prawda dzięki swojej przyrodzonej wolności samodzielnie kształtować swoją tożsamość, ale musi to zrobić zwalczając wewnętrzy konflikt ze swoim egoizmem, w odniesieniu do potrzeb ogółu i wartości moralnych. Nie może tak się stać aby tożsamość wybranego człowieka będzie ważniejsza niż dobro ogółu”.    

Nie bagatelną rolę, jako spoiwa tożsamości, odgrywają pojęcia i symbole,  na których kształtują się odpowiednie postawy etyczne i wartości religijne utożsamiane w antropologii kulturowej  z kondycją elit i autorytetów. Ważnym elementem określającym genezę tożsamości, jest ukazanie jej źródła i bezpośredniej  przyczyny sprawczej czyli archetypu religijnego o którym znakomity rumuński badacz idei Marcel Eliade pisze iż są „istotą każdej kultury”. W wymiarze kulturowym znakomicie scharakteryzował to Św. Jan Paweł II w wywiadzie udzielonym w Castel Gandolfo w 1993 r. dwóm znakomitym polskim uczonym Ks. Józefowi Tischnerowi i Krzysztofowi Michalskiemu, opublikowanym przez Znak w 2003 r. pod tytułem „Pamięć i tożsamość”. Papież mówi o kulturze w kontekście doświadczenia jednostki, uważa iż „Człowiek żyje prawdziwym ludzkim życiem dzięki kulturze. (…)  Kultura jest właściwym sposobem istnienia i bytowania człowieka…”. W odniesieniu zaś do doświadczenia martyrologicznego swojego narodu i jego siły przetrwania, Ojciec Święty podkreśla w przemówieniu w paryskim gmachu UNESCO w 1980 r. że jest: „ … synem narodu, który przetrwał najstraszliwsze doświadczenia dziejów, którego wielokrotnie sąsiedzi wskazywali na śmierć – a on pozostał przy życiu i pozostał sobą. Zachował własną tożsamość i własną suwerenność jako naród (…) nie biorąc za podstawę przetrwania jakichkolwiek innych środków fizycznej potęgi jak tylko własną kulturę…” Wskazuje dalej na siłę kultury narodowej twierdząc że „Naród istnieje z kultury i dla kultury. I dlatego jest ona tym znamiennym wychowawcą ku temu aby bardziej – być – we wspólnocie , która ma dłuższa historię niż człowiek i jego rodzina (…)”.  

W tej jakże sugestywnej katechezie Jan Paweł II wyjaśnia istotę tożsamości narodowej która siłą tradycji  religijnej  pozwala trwać wspólnocie opartej na mocnych fundamentach kulturowych. W historiozoficznym podejściu do dziejów Polski i losów Polaków, można zaryzykować stwierdzenie że u początków państwowości polskiej (wówczas jeszcze rozumianej w sposób plemienny) stoi fakt związania interesów piastowskiej domeny z  gwarancją przetrwania na arenie geopolitycznej Europy, jaką wówczas oferował Kościół katolicki. Pierwszym aktem prawnym, mającym swoje międzynarodowe konsekwencje, a znany nam z późniejszych odpisów, był dokument wydany ok. 991 r., przez kancelarię książęcą Mieszka I, oddający sukcesję nowo utworzonej państwowości pod opiekę i protektorat Stolicy Apostolskiej. Należało by powiedzieć iż było to posunięcie genialne z punku widzenia strategicznego zabezpieczenia interesów dynastycznych Piastów. Biorąc pod uwagę doniosłość wydarzenia Chrztu mieszkowego, a zarazem oceniając z perspektywy historycznej fakt zredagowania Dagome iudex, można dziś stwierdzić że był on  znamienny w swoich skutkach historycznych i konsekwencjach przynależności religijnej, polegających na utrwaleniu trwałych więzi narodu polskiego z Kościołem.      

 

Frowinus

Budujmy fundamenty wielkiego, nowoczesnego miasta dziś,

ale wyobraźmy go sobie za kilkanaście lat do przodu.

MASZ PYTANIA?

SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI mailowo LUB PRZEZ MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE

Stowarzyszenie NOWY SĄCZ 3T

KRS 0000818808

NIP 7343578104

REGON 385128397

NR KONTA 23 1870 1045 2083 1069 2962 0001

biuro@nowysacz3t.pl

ul. Darowskiej 10 33-300 Nowy Sącz

Nowy Sącz 3T

@NowySacz3T

@NowySacz3T